अमेरिकी प्रतिबन्धले भारतको ‘चाबहार सपना’ संकटमा

वैशाख १६, २०८३ — इरानको Chabahar Port मा भारतले गरेको रणनीतिक लगानी अहिले गम्भीर अनिश्चिततामा पुगेको छ। अमेरिकी प्रतिबन्धसम्बन्धी छुट समाप्त भएसँगै परियोज

ना रोकिने खतरा बढेको छ, जसले India र United States बीच फेरि तनाव निम्त्याएको छ।

करिब एक दशकदेखि अघि बढाइएको यो परियोजना भारतका लागि केवल व्यापारिक योजना मात्र होइन, क्षेत्रीय प्रभाव विस्तार गर्ने दीर्घकालीन रणनीति थियो। तर Donald Trump नेतृत्वको ‘अधिकतम दबाब’ नीतिले इरानमाथि कडा प्रतिबन्ध लगाउँदै यस्तो लगानीलाई जोखिममा पारेको छ।

चाबहार भारतका लागि किन महत्वपूर्ण थियो भन्ने प्रश्नको उत्तर स्पष्ट छ—यो पाकिस्तानलाई बाइपास गर्ने एकमात्र व्यावहारिक मार्ग हो। Pakistan सँगको राजनीतिक तनावका कारण स्थलमार्ग बन्दजस्तै छ, र यही कारणले भारतले इरान हुँदै अफगानिस्तान र मध्य एशियासम्म पुग्ने वैकल्पिक मार्ग निर्माण गर्न खोजेको थियो।

यो बन्दरगाह Gulf of Oman किनारमा रहेको छ र Afghanistan तथा मध्य एशियासँग जोडिने ‘कनेक्टिभिटी हब’ को रूपमा हेरिएको थियो। साथै, यो चीन समर्थित Gwadar Port को प्रतिवादका रूपमा पनि विकसित गरिएको थियो, जसले भारतलाई क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनमा भूमिका खेल्ने अवसर दिन्थ्यो।

भारतले यस परियोजनामा हालसम्म करिब १२ करोड डलर लगानी गरिसकेको छ, विशेषतः शाहिद बेहेश्ती टर्मिनलमा। तर अब प्रश्न उठेको छ—के यो लगानी ‘डुब्ने’ अवस्थामा पुगेको हो?

वास्तविकता के हो भने भारतले जोखिमको सही मूल्याङ्कन गर्न सकेन। अमेरिकाको नीतिगत परिवर्तन, विशेषतः इरानविरुद्ध कडा प्रतिबन्ध, पूर्वानुमान गर्न सकिने कुरा थियो। त्यसैमा निर्भर रहेर दीर्घकालीन परियोजना बनाउनु रणनीतिक कमजोरी देखिन्छ।

अर्कोतर्फ, Strait of Hormuz मा बढ्दो तनावले भारतको ऊर्जा सुरक्षालाई थप जोखिममा पारेको छ। भारतले इरानसँग सम्बन्ध सन्तुलनमा राख्ने प्रयास गरिरहेको भए पनि वाशिङ्टनको दबाबले त्यो नीति कठिन बनाएको छ।

निष्कर्ष सरल छैन। चाबहार पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छैन, तर यसको भविष्य अहिले राजनीतिक निर्णयहरूमा निर्भर छ—आर्थिक तर्कभन्दा बढी भूराजनीतिक शक्ति खेलमा। भारतले अब स्पष्ट विकल्प रोज्नुपर्नेछ: अमेरिकासँगको सम्बन्ध प्राथमिकता दिने, वा इरानमार्फत आफ्नो क्षेत्रीय पहुँच जोगाउने।

👍 सेयर गर्नुहोस् ताकि अरू पनि अपडेट रहुन् .