इरान युद्धले विश्व ढुवानी र तेल आपूर्ति शृङ्खला थला पार्यो अन्तर्राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा गम्भीर संकट.

अमेरिका–इजरायल र इरानबीच सुरु भएको युद्धले विश्वको ऊर्जा बजारलाई जरैदेखि हल्लाएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (IEA) ले यस संकटलाई "विश्व तेल बजारको इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो आपूर्ति अवरोध" भनी चित्रण गरेको छ र IEA का प्रमुखले यसलाई "इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो वैश्विक ऊर्जा सुरक्षा चुनौती" भनेका छन्।

होर्मुज जलसन्धि : संसारको ऊर्जा नाकामा तालाबन्दी
फेब्रुअरी २८, २०२६ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि हवाई युद्ध थालेपछि इरानी क्रान्तिकारी गार्ड कोर (IRGC) ले होर्मुज जलसन्धि बन्द गर्ने घोषणा गर्‍यो, जहाजहरूमाथि आक्रमण गर्यो, र जलसन्धिमा समुद्री माइन राख्यो। यस बन्दाबन्दीले विश्वको २०% तेल आपूर्ति र ठूलो मात्रामा द्रवीभूत प्राकृतिक ग्यास (LNG) को ढुवानी अवरुद्ध गरेको छ।

तेलको मूल्यमा आगो
ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य मार्च ८, २०२६ मा चार वर्षमा पहिलोपटक प्रति ब्यारेल १०० डलर नाघ्यो र उचाइमा १२६ डलर प्रति ब्यारेलसम्म पुग्यो मार्च २०२६ मा एकै महिनामा तेलको मूल्यमा इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो वृद्धि दर्ता भयो।

२,००० जहाज र २०,००० नाविक अलपत्र
अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री संगठनका अनुसार अप्रिल २१ सम्म करिब २०,००० नाविक र २,००० जहाज फारस खाडीमा अलपत्र परेका थिए। जलसन्धिमा ट्याङ्कर ट्राफिक करिब ७०% घट्यो र ढुवानी बिमा दर एकै साता छ गुणासम्म बढ्यो।

खाद्य सुरक्षामा पनि खतरा
होर्मुज जलसन्धिबाट मात्रै विश्वको ३०% अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार मलखाद (fertilizer) ओसारिन्छ। वसन्त रोपाइँको मौसममा मलखादको अभावले अमेरिकामा मकैको उत्पादन घट्न सक्ने र सन् २०२७ सम्म वैश्विक खाद्य मूल्य बढ्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ।

नेपालसहित विश्वभर असर
नेपाल ओइल कर्पोरेसनका कार्यकारी निर्देशकले मार्च १३ देखि उपभोक्ताका खाली ग्यास सिलिन्डरमा आधा मात्र ग्यास भर्ने निर्देशन जारी गरेको जनाएका छन्। विश्लेषकका अनुसार बिमा प्रिमियम बढ्नु, जहाज वैकल्पिक मार्गमा मोडिनु र ढुवानी लागत चढ्नुले ती सबै खर्च अन्ततः उपभोक्ताको खल्तीमाथि नै थपिन्छन्।

कोलम्बिया विश्वविद्यालयकी ऊर्जा राजनीतिशास्त्री करेन यङका शब्दमा "यो संकट हाम्रो वैश्विक अर्थतन्त्रले भोगेकै सबैभन्दा ठूलो तेल आपूर्ति झड्का हो, र यसका दीर्घकालीन प्रभावहरू हुनेछन्।"

© अनलाइन न्युज पोस्ट .
👍 सेयर गर्नुहोस् ताकि अरू पनि अपडेट रहुन् .